0 - پیام , 0 - نظر

۹ اسفند ۱۳۹۵

اطلاعیه مهم:

 

قابل توجه دبیران ، دانشجویان و اساتید دانشگاه ها،   نویسندگان مقالات و کسانی که مطالب ارسالی شان در مجله رشد آموزش زبان و ادب فارسی به چاپ رسیده است:

آوردن عناوین دکترا، دانشجوی دکترا، استاد یا استادیار دانشگاه و ... در مجله، فقط در صورتی امکان پذیر است که داشتن مدرک تحصیلی فوق الذکر برای دست اندر کاران مجله رشد آموزش زبان و ادب فارسی محرز و مسجّل گردیده باشد. لذا از کلیه مخاطبان مجله خواهشمند است، در اسرع وقت، کپی مدرک تحصیلی و حکم کارگزینی و کد ملی خود را به دفتر مجله ارسال کنند. در غیر این صورت مقاله بدون ذکر این عناوین چاپ می شود.

 

 

زمان ارسال 10:11 صبح | نظرات (0)

مقاله شماره 359- زمستان 1395- مجله شماره 119

رَنگاهنگ - دیدگاهی دربارة نثر ادبی و شعر

حسین معیاری

چکیده

از قرن چهارم که شعر عروضی در ایران به تدریج تکامل پیدا کرد، همواره بیشتر از نثر مورد توجّه ادیبان بوده است. در گفتارهای ادبی بیشتر ماهیّت شعر بررسی می‌شود و چیستی نثرـ شاید به سبب گستردگی و انواع آن ـ کمتر به نظرها آمده است. از این رو شکل‌گیری برخی تغییر و تحولات ادبی، دیر اتفاق افتاده یا تحقق نیافته است. مثلاً کم‌رنگ بودنِ «ادبیات داستانی» و دیر پرداختن به «داستانِ کوتاه»، گذشته از عوامل دیگر، به وضع کلّی نثر ارتباط داشته است...

 کلیدواژه‌ها: شعر، نثر، زبان، معیار، موسیقی، نثر، نثر ادبی

برای دیدن متن کامل این مقاله به دسته بندی مقالات بخش "سایر مطالب" مراجعه شود.

زمان ارسال 9:46 صبح | نظرات (0)

مقاله شماره 358- زمستان 1395- مجله شماره 119

بررسي مشكلات و تنگناهاي بيان معني اشعار در دورة دبيرستان

 نورالدين بازگير

چكيده

اين مقاله به بيان برخي مشكلات و تنگناهاي معناي شعر و بازگرداني شعر به نثر روان مي‌پردازد و در آن، ابتدا بحث‌هايي در مورد مشكلات معناي شعر، معناگريزي و چندمعنايي برخي اشعار مطرح مي‌شود. در ادامه، با ذكر نمونه‌هايي از اشعار كتب ادبيات دورة متوسطة دوم اين تنگناها و اشكالات بررسي و در پايان نيز براي رفع اين مشكلات پيشنهادهايي ارائه مي‌شود.

 كليدواژه‌ها: معناي معلمانه، معناگريزي، چندمعنايي، شعر، نثر عادي

برای دیدن متن کامل این مقاله به دسته بندی مقالات بخش ادبیات غنایی مراجعه شود.

زمان ارسال 9:33 صبح | نظرات (0)

مقاله شماره 357- زمستان 1395- مجله شماره 119

ميزان علاقه‌مندي دانش‌آموزان به درس تاريخ ادبيات -  علل، راهكارها و توصيه‌ها

زهرا صادقی

 چکیده

به نظر می‌رسد درس تاریخ ادبیات برخلاف سایر دروس تخصصی رشتة ادبیات، در میان دانش‌آموزان جایگاهی ضعیف دارد و ناکارآمد است. نگارنده در نگارش این مقاله بر آن بوده است که با استفاده از نظر دانش‌آموزان، میزان علاقة آنان به این درس را بسنجد، علل ضعف جایگاه آن را بررسی کند و در ادامه، راهکارها و توصیه‌هایی در این زمینه ارائه نماید.

 کلیدواژه‌ها: تاریخ ادبیات، دبیرستان، دانش‌آموزان

برای دیدن متن کامل این مقاله به دسته بندی مقالات بخش تاریخ ادبیات مراجعه شود.

زمان ارسال 9:25 صبح | نظرات (0)

مقاله شماره 356- زمستان 1395- مجله شماره 119

وابستة وابسته

  اسداله حیرانی

 چکیده

در کتاب‌های زبان فارسی سال سوم دبیرستان، به مقولة «وابستة وابسته» اشاره‌ای گذرا و ناقص شده است؛ به گونه‌ای که دانش‌آموزان در تحلیل مراتب وابستگی در برخی از گروه‌های اسمی با مشکل مواجه می‌شوند. در خلال این سطور تلاش شده است تا با تحلیل‌های مصداقی، مشخص شود که وابستة وابسته دایرة وسیع‌تری دارد.

کلید‌واژه‌ها: گروه اسمی، وابستة وابسته، مقوله‌های میانی

برای دیدن متن کامل این مقاله به دسته بندی مقالات بخش زبان فارسی مراجعه شود.

زمان ارسال 9:05 صبح | نظرات (0)

مقاله شماره 355- زمستان 1395- مجله شماره 119

تحليل و بررسيِ زبان‌شناختي و تاريخيِ ميانجي‌هاي زبان‌ فارسي

  دكتر عبداله ولي‌پور- دكتر رقيه همتي

چكيده

زبان نظام بسيار گسترده‌اي است و در ميان هر جماعتِ صاحب زباني قانون‌ها، قواعد و نظام خاصي دارد. از اين‌رو در مباحث صرفي، موقع ساخت واژه، مجموعه‌هاي كوچك براساس قواعدي خاص با هم تركيب مي‌شود و يا موقع تجزيه، به صورت واحدهايي داراي محتوايي معنايي و صورتي صوتي، به نام «تكواژ» در مي‌آيد؛ اين صورت نيز بار ديگر به واحدهايي مجزا و متوالي به نام واج تجزيه مي‌شود، كه تعداد آن‌ها در هر زباني معين است و ماهيت و روابط متقابلِ آن‌ها هم در هر زباني با زبان ديگر تفاوت دارد. قواعد واجي در هر زباني با زبان ديگر تفاوت‌هاي اساسي دارد. الگوي هجايي زبان فارسي قواعد خاص خود را دارد؛ از جمله اينكه واجِ اول هجا هميشه صامت است، واج دوم هجا الزاماً مصوت است، و اگر واج سومي داشته باشيم، حتماً صامت است. از اين نكات نيز اين نتيجه حاصل مي‌شود كه در هجاهاي زبان فارسي، اولاً ابتداي به مصوت نداريم؛ ثانياً دو مصوت نمي‌تواند در كنار هم قرار بگيرد. اگر در زنجيرة گفتار دو مصوت كنار هم قرار گيرند، براي تسهيل تلفظ، يك صامت زايد ميان آن دو ظاهر مي‌شود كه آن را «صامت ميانجي» مي‌نامند. اين جستار در پي آن است كه معلوم كند در شرايط مختلف، كدام صامت به عنوان ميانجي ظاهر مي‌شود و آيا اين صامت چيزي است كه از خارج آمده و يا در اصلِ تاريخي كلمه، وجود داشته و طي فرايند‌هاي واجي حذف شده است و در صورت لزوم به جايگاه اصلي خود باز مي‌گردد.

كليد‌واژه‌ها: زبان فارسي، قواعد صرفي، ساخت واژه‌، صامت، مصوت، ميانجي، پيشينة كلمه

برای دیدن متن کامل این مقاله به دسته بندی مقالات بخش زبان فارسی مراجعه شود.

زمان ارسال 8:59 صبح | نظرات (0)

مقاله شماره 354- زمستان 1395- مجله شماره 119

آموزش زبان فارسي در نظام آموزش‌وپرورش ايران

مطالعة موردي كتاب فارسي هشتم(دورة اول متوسطه)

  مجتبی مقصودی

اشاره

مجتبي مقصودي‌ سال‌ها كارشناس دفتر برنامه‌ريزي و تأليف كتب درسي و عضو شوراهاي برنامه‌ريزي دروس مختلف بوده و در زمينة ارزشيابي از كتاب‌هاي درسي پژوهش‌هايي انجام داده است. نام‌برده همچنين مقالات متعددي در مجلات رشد، كه توسط سازمان پژوهش و برنامه‌ريزي آموزش‌وپرورش توليد مي‌شود، به چاپ رسانده است. او مقالة حاضر را در نقد و تحليل كتاب فارسي هشتم و ارائة پيشنهادهايي براي بهبود آموزش زبان فارسي در نظام آموزش‌وپرورش تهيه كرده است.

چکیده

با اجراي نظام جديد آموزشي، كه دورة ابتدايي را كه از پنج سال به شش سال افزايش داد و دورة متوسطه را نيز به دو دورة اول و دوم تقسيم كرد، تغييراتي در كتاب‌هاي درسي به وجود آمد. از كتاب‌هايي كه در دورة متوسطه اول تغيير يافته‌اند، كتاب فارسي اين دوره است. سال گذشته دانش‌‌آموزان با كتاب فارسي پاية هفتم مواجه شدند و امسال كتاب آموزش مهارت‌هاي نوشتاري نيز به آن افزوده شده است. كتاب‌هاي فارسي اين دوره در ادامة كتاب‌هاي آموزش زبان فارسي دورة ابتدايي به‌صورت بخش‌بندي‌هاي مشخصي درآمده است و در هر بخش، مطالبي مرتبط با عنوان «بخش» ارائه مي‌شود. در اين مقاله، قصد نگارنده آن است كه براي بررسي آموزش زبان فارسي در نظام آموزشي كشور كتاب‌ فارسي هشتم را موشكافي كند و ضمن بيان مسائل مختلف كتاب، پيشنهادهايي براي تغيير اساسي برنامة درسي آموزش زبان فارسي ارائه نمايد. وجود مشكلات مختلف در آموزش زبان فارسي و كم‌سوادي يا بي‌سوادي دانش‌آموزان يا دانش‌آموختگان نظام آموزشي در زمينة زبان فارسي بارها به رخ كشيده شده است. نتايج آزمون‌هاي ورودي دانشگاه نيز مؤيد اين است كه دانش‌‌آموزان ايراني و داوطلبان كنكور نتايج ضعيفي در درس فارسي دارند. ناتواني يا كم‌تواني در خواندن متون فارسي گنجينة لغات محدود‌، اغلاط املايي فراوان، كم‌اطلاعي نسبت به بزرگان زبان و ادب‌فارسي، حفظ نبودن شعرهاي مهم و معروف شعراي بزرگ ايراني به‌عنوان يك نشانه فرهيختگي در افراد، ناتواني در سخنراني و حتي روان سخن گفتن و شايد مهم‌تر از همه‌ ناتواني در نوشتن برخي ازمهم‌ترين ضعف‌هايي است كه همواره بيان مي‌شود و معمولاً ‌نظام آموزشي در اين زمينه‌ مقصر اصلي شناخته مي‌شود. همچنين ملاحظه مي‌شود كه بسياري ازمنتقدان، وضعيت كتاب‌هاي درسي فارسي را يكي از عوامل مهم در اين زمينه مي‌دانند و معتقدند كه كتاب‌هاي درسي فاقد جاذبه‌هاي لازم‌اند و نمي‌توانند ارتباطي مؤثر بين معلم و شاگرد برقرار كنند و گاهي اين امر حتي منجر به ايجاد نگرش منفي در دانش‌آموزان نسبت به زبان فارسي مي‌شود. پاسخ‌هايي كه از زبان مسئولان برنامه‌ريزي و تأليف كتاب‌هاي درسي در زمينة ضعف توانش‌هاي زباني دانش‌آموختگان نظام آموزشي شنيده مي‌شود، معمولاً‌به كم‌تواني يا انگيزة كم معلمان، ساعات محدود آموزش زبان فارسي در جدول ساعات هفتگي مدارس،‌ واگذاري آموزش زبان فارسي به معلماني با مدارك تحصيلي نامرتبط، توجه بيش از حد به كنكور و اهميت ندادن مديران دبيرستان‌ها به اين درس اشاره دارد. از طرفي، با وجود اينكه حجم كتاب‌هاي فارسي چندان زياد نيست، همواره با اعتراض معلمان در مورد حجم كتاب‌ درسي فارسي روبه‌رو هستيم كه اين مي‌تواند تا حدودي مؤيد پاسخ مسئولان برنامه‌ريزي درسي در مورد متخصص نبودن معلمان باشد. از آنجا كه يكي از مشكلات اصلي مطرح شده در رابطه با آموزش زبان فارسي و ميزان توانايي و علاقة دانش‌‌آموزان در درس فارسي به كتاب درسي باز مي‌گردد، در اين مقاله سعي خواهد شد كتاب فارسي هشتم از جنبة برنامه‌ريزي، انتخاب و چينش محتوا مورد واكاوي قرار گيرد.

 كليدواژه‌ها:

تحليل محتواي كتاب فارسي هشتم

برای دیدن متن کامل این مقاله به دسته بندی مقالات بخش زبان فارسی مراجعه شود.

زمان ارسال 8:49 صبح | نظرات (0)

مقاله شماره 353- زمستان 1395- مجله شماره 119

باغ بی برگی - نقد و بررسي عناصر شعر «باغِ من»

رضا كريمي لاريمي

چكيده

در اين مقاله، ضمن معرفي شاعر،‌ آثار، زبان، سبك و ادوار شعري‌اش، شعر نيمايي «باغ من» (درسي از ادبيات فارسي دوم متوسطه) از نظر عناصر شعري (عاطفه (محتوا و انديشه)، خيال، زبان و شكل و موسيقي و فرم) مورد نقد و بررسي قرار گرفته است.

كليدواژه‌ها: اخوان ثالث، باغ من، زبان و سبك و ادوار شعري، تمثيل توصيفي،‌ تمثيل سياسي ـ اجتماعي، زبان تمثيلي، تمثيل رمزي و قالب نيمايي

برای دیدن متن کامل این مقاله به دسته بندی مقالات بخش ادبیات معاصر مراجعه شود.

زمان ارسال 8:29 صبح | نظرات (0)

۲ اسفند ۱۳۹۵

مقاله شماره 352- زمستان 1395- مجله شماره 119

تکرار و واج‌آرایی

  سیده‌ لیلا اسدی

چکیده

این مقاله بر آن است آن گروه از آرایه‌های ادبی مندرج در کتاب‌های درسی ادبیات دورة متوسطه را که هم بسیار پرکاربردند و هم عناصر اصلی سازندة آن‌ها بر تکرار واک‌ها استوار شده است، بررسی نماید. در آغاز مقاله بر این نکتة اساسی تأکید می‌شود که تمام آنچه آرایه‌های لفظی نامیده می‌شود، در حقیقت چیزی جز تکرارهای هنری یا واج‌آرایی نیست. وجه مشترک همة آن‌ها تکرار واک‌هاست که شاعران با ترفندهای ویژه‌ای آن‌ها را در اشعار خود به‌کار گرفته‌اند. در آرایة «تکرار» شاعر واک‌ها را با آزادی کامل در هر جای مصراع و بیت که بخواهد، تکرار می‌کند اما  در جناس‌ها، قلب، اشتقاق، تصدیر، و... واک‌ها را با قانونمندی ویژه‌ای از مصراع و بیت به‌کار می‌گیرد. برای مثال، در جناس، واک‌ها در واژه‌های قرینه تکرار می‌شوند، در اشتقاق یا قلب با جابه‌جایی به‌کار می‌روند، و در تصدیر به‌صورت واژه‌هایی در جاهای خاصی از ابیات تکرار می‌شوند. همة این شیوه‌ها و شگردهای تکرار، برای آفرینش مضامین و آرایش مظاهر سخن در کتاب‌های درسی ادبیات به‌کار گرفته شده‌اند و در شعر، موسیقی درونی و معنوی ابیات را تقویت می‌کنند.

 کلیدواژه‌ها: بدیع، آرایه‌های لفظی، واج‌آرایی، نقد بلاغی، موسیقی درونی و معنوی

برای دیدن متن کامل این مقاله به دسته بندی مقالات بخش آرایه های ادبی مراجعه شود.

زمان ارسال 3:43 عصر | نظرات (0)

۲۵ بهمن ۱۳۹۵

مقاله شماره 351- زمستان 1395- مجله شماره 119

بي‌بال پريدن- روش‌هاي كاربردي ايجاد علاقه و خلاقيت در كلاس انشا

ريحانه صادقي

چكيده

بيان موضوعاتي دربارة كيفيت‌بخشي به ساعت درس انشا و ايجاد خلاقيت در دانش‌آموزان، به برنامه‌‌ريزي (طرح درس) و سپس اجرا و عمل نياز دارد. مطالب و نوشته‌هايي كه در ادامه مي‌آيد در كلاس براي تأمين اهدافي چون توليد فكر و انديشه تجربه شده است و براي نويسنده ثابت شده كه يكي از شادترين و پوياترين ساعات كلاسي معلم و دانش‌آموزان مي‌تواند كلاس درس انشا باشد.  در اين مقاله ده گام براي ايجاد خلاقيت و نشاط در درس انشا مطرح شده است.

كليد‌واژه‌ها: انشا، بند‌نويسي، خلاقيت و نوآوري، تشويق

برای دیدن متن کامل این مقاله به دسته بندی مقالات، بخش سایر مطالب مراجعه شود.

زمان ارسال 11:54 صبح | نظرات (0)