0 - پیام , 0 - نظر

۲۷ دی ۱۳۹۵

اطلاعیه مهم:

  

آوردن عناوین دکترا، دانشجوی دکترا، استاد یا استادیار دانشگاه و ... در مجله، فقط در صورتی امکان پذیر است که داشتن مدرک تحصیلی فوق الذکر برای دست اندر کاران مجله رشد آموزش زبان و ادب فارسی محرز و مسجّل گردیده باشد. لذا از کلیه نویسندگان مقالات خواهشمند است، در اسرع وقت، کپی مدرک تحصیلی و حکم کارگزینی و کد ملی خود را به دفتر مجله ارسال کنند. در غیر این صورت مقاله بدون ذکر این عناوین چاپ می شود.


با سپاس                     

مجله رشد آموزش و زبان و ادبیات فارسی

زمان ارسال 1:01 عصر | نظرات (0)

مقاله شماره 341- زمستان 1395- مجله شماره 119

رستم و تهمینه

مریم جلالی کندلجی

چکیده

در این مقاله‌ به استناد به شاهنامة فردوسی به بررسی ازدواج رستم و تهمینه و تحلیل تبعات این ازدواج برون‌گروهی پرداخته شده است. این ازدواج در عین فرخندگی، ازدواجی نامبارک تلقی می‌شود که به مرگ «سهراب نارسیده» منجر شده است.

کلیدواژه‌ها: شاهنامه، رستم و تهمینه، ازدواج، نامبارکی

برای دیدن متن کامل این مقاله به دسته بندی مقالات، بخش ادبیات حماسی مراجعه شود.

زمان ارسال 8:58 صبح | نظرات (0)

۲۲ دی ۱۳۹۵

مقاله شماره 340- پاییز 1395- مجله شماره 118

جلوه‌هاي عاشورايي در شعر كودك و نوجوان در دهة بعد انقلاب اسلامي ايران 

رامين صادقي‌نژاد، فاطمه محمدي

چكيده

فرهنگ عاشورا، بعد از واقعة كربلا به وجود آمده و تأثير شگرفی در تاريخ و ادبیات ايران داشته است. ارزش‌ها و الگو‌هاي طرح شده در اين واقعة جاودانه تا حدي ارزشمند و والاست كه شناساندن آن به نسل آينده‌ساز اين مرز و بوم وظيفه و رسالت هر مسلمان شيعي است. شاعران ایران‌زمین همواره آموزه‌هاي شگرف اين حادثة جريان‌ساز در تاريخ صدر اسلام را در شعر خود انعكاس داده‌اند. آشنايي كودكان و نوجوانان با اين واقعة عظيم در قالب شعر و شناخت شاعران عاشورايي و اشعاري كه دربارة قهرمانان كودك و نوجوان کربلا سروده شده، لازمة ترويج فرهنگ ايثار و شهادت و جانبازي در راه ايمان و عقيده و جهاد است. با مطالعة شعر كودك و نوجوان دهه‌هاي قبل و بعد انقلاب اسلامي ايران، كه خود از قيام باشکوه امام حسين (ع) نشئت گرفته است، مشخص مي‌شود كه در شعر شاعران قبل از انقلاب اسلامي ايران، نهضت امام حسين (ع) و جلوه‌هاي آن جايگاه بايسته و شايسته‌اي ندارد، اما با شكل‌گيري جرياني به نام انقلاب اسلامي ايران، شاعران كودك و نوجوان نيز همگام با ديگر شاعران متعهد اين مرز و بوم با طرح جلوه‌هاي عاشورايي در شعر خود، به معرفي جلوه‌های بي‌مانند ايثار، شهادت و اخلاق شخصيت‌هاي حماسة عاشورا مي‌پردازند. اين مسئله را می‌توان وجه تمايز اساسي شعر كودك و نوجوان در دهه‌هاي قبل و بعد انقلاب اسلامي ايران تغيير كرد. در اين پژوهش، ضمن بررسي جايگاه قهرمانان بزرگسال عاشورا همانند امام حسين (ع) و حضرت عباس (ع) و حضرت زينب (س) و ... به جلوه‌هايي از ایثار و شهادت كودكان و نوجواناني كه در روز عاشورا حماسه‌ای بزرگ آفريده‌اند نيز اشاره شده است. هرچند در كربلا سي و يك كودك و نوجوان حضور داشتند و هركدامشان به خوبي ظرفيت بالاي قهرمان و يار كوچك امام حسين (ع) شدن را داشتند و شدند اما به‌خاطر محدوديت آيين‌نامه‌اي صفحات مقاله و براي رعايت ايجاز و اختصار، فقط به تعدادي از برجسته‌ترين اين شخصيت‌هاي بزرگوار اشاره شده است. روش تحقيق كتابخانه‌اي و هدف از اين تحقيق نيز آشنا كردن كودكان و نوجوانان اين مرز و بوم با ارزش‌هاي والاي قيام شكوهمند امام حسين (ع) از خلال شعر شاعران كودك و نوجوان بعد از انقلاب اسلامي ايران بوده است.

 كليدواژه‌ها: امام حسين (ع)، حضرت زينب (س)، كربلا، عاشورا، شهداي كودك و نوجوان، انقلاب اسلامي ايران

برای دیدن متن کامل این مقاله به دسته بندی مقالات بخش ادبیات معاصر مراجعه شود.

زمان ارسال 4:16 عصر | نظرات (0)

مقاله شماره 339- پاییز 1395- مجله شماره 118

نقد رئاليستي داستان مدير مدرسه

محمد علي‌اكبرزاده

چكيده

در يكي از درس‌هاي ادبيات تخصصي سال چهارم انساني بخش‌هايي از داستان «مدير مدرسه» جلال‌آل احمد گنجانده شده است. آل احمد در اين داستان به انتقاد از اوضاع اجتماعي حاكم بر بخشي از جامعة آن زمان مي‌پردازد. در اين مقاله سعي بر آن است تا اين اثر از ديدگاه رئاليستي بررسي شود و ويژگي‌هاي واقع‌گرايانة آن به اجمال مورد نقد و بررسي قرار گيرد.

كليد‌واژه‌ها: آل‌احمد، مدير مدرسه، رئاليسم

برای دیدن متن کامل این مقاله به دسته بندی مقالات بخش ادبیات داستانی مراجعه شود.

زمان ارسال 4:09 عصر | نظرات (0)

مقاله شماره 338- پاییز 1395- مجله شماره 118

غم و اندوه در حسب‌حال‌هاي شاعران معاصر

مهري نصيري،  دكتر علي‌اصغر بابا صفري

چكيده

غم يكي از احساسات دروني انسان‌هاست كه بنا به دلايل گوناگون، شخص را تحت‌تأثير قرار مي‌دهد. ادبيات غنايي زيباترين گونة ادبي است كه موجب برانگيخته شدن احساسات و عواطف مي‌شود. يكي از گونه‌هاي ادب غنايي حسب‌حال است. حسب‌حال نوشته يا سروده‌اي است كه در آن نويسنده يا شاعر تحت‌تأثير عواطف، احوال روحي و فكري كنوني خود را شرح مي‌دهد. از آنجا كه غم يكي از احساسات دروني انسان است، با ادبيات غنايي و حسب‌حال ارتباط پيدا مي‌كند. از حسب‌حال و موضوعات گوناگون آن در كتاب‌هاي آموزشي دبيرستان‌ها و دانشگاه‌ها به‌طور مختصر سخن گفته‌شده‌است اما اين توضيحات مختصر كافي نيست. در اين مقاله، كوشش فراوان شده است تا از حسب‌حال و يكي از موضوعات پركاربرد آن، يعني غم، در شعر پانزده تن از شاعران برجستة معاصر از سال 1300 تا 1357، مطالبي ارائه گردد. براي انجام اين كار، ابتدا ديوان‌ها و مجموعه‌ اشعار پانزده شاعر معاصر مطالعه شد و حسب‌حال‌هاي آنان استخراج و نمونه‌هايي از حسب‌حال‌هايي كه به موضوع‌ غم پرداخته بودند، تحليل گرديد. در اين مقاله، متوجه خواهيم شد كه شاعران معاصر با بياني شيوا و گيرا و با روشي جديد به سرودن حسب‌حال‌هايي با موضوع غم پرداخته‌اند.

 كليدواژه‌ها: ادبيات غنايي، شعر معاصر، حسب‌حال، غم، تحليل

برای دیدن متن کامل این مقاله به دسته بندی مقالات بخش ادبیات معاصر مراجعه شود.

زمان ارسال 3:57 عصر | نظرات (0)

مقاله شماره 337- پاییز 1395- مجله شماره 118

تصحيح مصرعي از ديوان بهار

دكتر احمد غني‌پور ملكشاه، دكتر رضا فرصتي جويباري، علي كفشگر

چكيده

نگارنده در اين مقاله، واژه‌اي از مصراع ديوان ملك‌الشعراي بهار را كه از همان آغاز چاپ نخست آن از سوي انتشارات اميركبير و پس از آن توسط همة ناشران ديگر تا امروز به‌صورت ناخوانا‌، نادرست و نامفهوم چاپ شده بوده، تصحيح كرده است. اميد است كه ناشران محترم ديوان مرحوم ملك‌الشعراي بهار، اين كاستي موجود در ديوان او را با تصحيحي كه در اين مقاله صورت گرفته است،‌  اصلاح و برطرف نمايند.


كليدواژه‌ها: تصحيح، واژه، ديوان اشعار، محمد تقي بهار

برای دیدن متن کامل این مقاله به دسته بندی مقالات بخش ادبیات غنایی مراجعه شود.

زمان ارسال 3:29 عصر | نظرات (0)

مقاله شماره 336- پاییز 1395- مجله شماره 118

مقايسة صور خيال در شعر نيما يوشيج و صائب تبريزي

دكتر عفت نجار نوبري، مرضيه سلماني،

چكيده

مقالة حاضر به بررسي و مقايسة صور خيال در شعر نيما و صائب مي‌پردازد. از آنجا كه صورت خيال، رمز شناخت شاعر و راه‌يابي به دنياي ذهني اوست، بررسي صور خيال در اشعار نيما، با در نظر گرفتن جايگاه مهم تصوير در شعر صائب كه نماينده تمام عيار شاعران سبك هندي است، اهميت فوق‌العاده‌اي در شناخت، نقد و تحليل آثار وي دارد. طبق نتايج تحقيق حاضر، انواع گونه‌هاي خيال در شعر نيما و صائب به‌كار رفته است و آن‌طور كه از تحليل آماري برمي‌آيد، تشبيه، استعاره، مجاز و حس‌آميزي در شعر صائب نظير نيما به چشم مي‌خورد ولي نيما از دو عنصر «كنايه» و «تشخيص» بيش از ساير عناصر بهره برده است. علاوه بر اين، تفاوت اقليمي و موقعيت زندگي از ديگر مواردي است كه در شعر نيما و شاعر مذكور قابل پيگيري است. همچنين كاربرد «كنايه» و «تشخيص» در شعر نيما بيش از ساير عناصر، موقعيت و جوّ سياسي عصر نيما را منعكس مي‌كند. افزون بر اين، نيما مانند صائب به بطن اشيا و موقعيت‌ها نفوذ مي‌كند و مفاهيم را قابل درك مي‌سازد. عناصر طبيعت اغلب منبع الهام نيما هستند و نيما مي‌كوشد با تصويرسازي‌هاي حسي در مقابل ناآگاهي انسان‌هاي معاصر خود بايستد.

كليد‌واژه‌ها:‌ نيما، صائب، صور خيال، صائب تبريزي.

برای دیدن متن کامل این مقاله به دسته بندی مقالات بخش ادبیات غنایی مراجعه شود.

زمان ارسال 3:10 عصر | نظرات (0)

مقاله شماره 335- پاییز 1395- مجله شماره 118

نگاهي انتقادي به سجع و انواع آن

دكتر اصغر شهبازي

 چكيده

 

در بررسي موسيقي شعر، سجع در قلمرو موسيقي دروني شعر جاي مي‌گيرد و در اين بخش، نقش انكارناپذيري دارد. متأسفانه به‌دليل كلي‌گويي‌هاي موجود در اين زمينه، هنوز انواع سجع، كه از مقدماتي‌ترين مباحث در اين خصوص است، به خوبي تبيين نشده است. گروهي سجع را فقط به اواخر قرينه‌ها و آن هم در نثر محدود كرده و از نقش سجع در شعر غفت كرده‌اند يا ازدواج و اعنات‌القرينه را يكي دانسته‌اند و موارد ديگر. وانگهي منظور از وزن در سجع، به خوبي روشن نشده است؛ گروهي منظور از وزن را وزن عروضي مي‌دانند و گروهي وزن صرفي و اين جدا از اختلاف‌نظرهاي موجود در تمييز ترصيع و موازنه است. با توجه به اين اختلاف‌نظرها، نگارنده در اين مقاله در يك جمع‌بندي كلي، سجع را براساس محدودة آن و محل قرار گرفتن كلمات مسجّع مورد بررسي قرار داده و نشان داده است كه اين شيوه بهترين شيوه براي آموزش سجع و انواع آن است و اختلاف‌نظرهاي موجود را به حداقل مي‌رساند.

 كليدواژه‌ها: سجع، انواع سجع، محل قرار گرفتن كلمات مسجع

برای دیدن متن کامل این مقاله به دسته بندی مقالات بخش آرایه های ادبی مراجعه شود.

زمان ارسال 2:43 عصر | نظرات (0)

مقاله شماره 334- پاییز 1395- مجله شماره 118

پیشوندهای منفی‌ساز واژگان زبان و ادبیات فارسی در گذر زمان

 رسول کردی

چکیده

پیشوندهای «ا»، «دُش»، «دژ»، «پاد» و «نا» از پیشوندهای منفی‌ساز واژگان زبان و ادبیات فارسی هستند. پیشوند منفی‌ساز فارسی دَریِ «پاد» در زبان پهلوی به شکل «پات» و در زبان اوستایی به‌صورت «پائیتی» به‌کار رفته است. این پیشوند در واژه‌‌‌‌های «پادزهر»، «پاتک» و «پدافند» هنوز کاربرد منفی‌ساز خود را حفظ کرده و در برخی از واژه‌های‌ رایج در زبان و ادبیات فارسی، نظیر «پیتاره»، به شکل اوستایی خود به کار رفته است. پیشوند منفی‌ساز « ا» نیز در واژة «انوشیروان» از بین نرفته است. این پیشوند در واژه‌هایی نظیر «اَمُرداد»، «آناهیتا» و «انوش‌دارو» حذف شده است و واژه‌های «مرداد»، «ناهید» و «نوش‌دارو» شکل گرفته‌اند. برخی از واژه‌های دارای پیشوندهای منفی‌ساز که در این پژوهش مورد بررسی‌ قرار گرفته‌اند، در گذر زمان مشمول فرایندهای واجی شده‌اند و تغییراتی در شکل گفتاری و نوشتاری آن واژه‌ها ایجاد شده‌ است. گاه نیز اجزاء تشکیل‌دهندة آن‌ها، چنان در هم ادغام شده‌اند که ریشه‌شناسی‌شان دشوار است.


کلیدواژه‌ها: پیشوندهای منفی‌ساز، پیشینة باستانی، زبان اوستایی، زبان پهلوی، زبان فارسی و فرایندهای واجی

 

برای دیدن متن کامل این مقاله به دسته بندی مقالات بخش زبان فارسی مراجعه شود.

زمان ارسال 2:36 عصر | نظرات (0)

مقاله شماره 333- پاییز 1395- مجله شماره 118

تأملي در ساختار گونه‌هايي از صفت مركب

محمدرضا دهقان‌زاده 

 چكيده

 

نوشتة حاضر به‌عنوان تأملي در ساختار برخي از صفات مركب، مي‌كوشد نشان دهد كه شماري از واژه‌هايي كه صفت مركب فرض شده‌اند، ساخت‌هاي نحوي هستند و به لحاظ ساختار موضوعي نمي‌توان آن‌ها را مركب محسوب كرد. در اين نوشته تلاش شده است به شيوة استدلالي اثبات شود كه تعدادي از واژه‌هايي كه در كتاب‌هاي دستور به‌عنوان صفت مركب مطرح شده‌اند، داراي ساخت نحوي مستقلي هستند و شايد به همين دليل، از ميان فرايندهاي تركيب، انضمام و قياس فرايند سوم در ساخت اين ساخت‌هاي نحوي به‌عنوان واژة مركب بيشترين تأثير را دارند؛ بنابراين رفتار نحوي، معنايي و به ويژه ساختواژي اين‌گونه واژه‌ها به‌عنوان صفت مركب در خور تأمل است.

 كليدواژه‌ها: صفت مركب، تركيب، انضمام، ‌قياس، ساخت نحوي

برای دیدن متن کامل این مقاله به دسته بندی مقالات بخش زبان فارسی مراجعه شود.

زمان ارسال 9:04 صبح | نظرات (0)