0 - پیام , 0 - نظر

۶ آذر ۱۳۹۵

مقاله شماره 327- پاييز 1395- مجله شماره 118

شعر فارسي در شبه‌قارة هند از آغاز حملات محمود غزنوي

 غلامحسين اثنيعشري

چكيده

شعر فارسي در شبه قارة هند از آغاز حملات محمود غزنوي (387- 421ق/997-1030م) - آن سرزمين، بهويژه از زمان استقرار سلطنت اسلامي توسط قطبالدين ايبك (602-607ق/ 1205-1210م) تا روي كار آمدن ظهيرالدين بابر (932-937ق/ 1526-1530م)، به صورت يكي از مراكز مهم ادبيات فارسي درآمد اما نقد شعر فارسي بهطور دقيق از عهد اكبر پادشاه (963-1014ق/ 1556-1605م) آغاز شد. در آن روزگار، بسياري از شاعران ايراني به دربارهاي پادشاهان ادبپرور با «بابريان» مانند اكبر جهانگير، شاهجهان، اورنگزيب و شاهزادگان، امرا و وزراي با ذوق و ادبدوست راه داشتند و صلههاي گرانبها دريافت ميكردند. چنانچه غزالي مشهدي (980 ق/ 1572م)، طالب آملي (1036ق/1662م) و قدسي مشهدي (1056ق/ 1645م) به منصب ملكالشعرايي رسيدند و همچنين بسياري ديگر به دربارهاي وزرا و امرا پيوستند و مرتبة بلند داشتند و مورد احترام همه بودند.

كليدواژهها: شبه قارههند، هجوگويي، كارنامه، شعر فارسي، تذكره نويسي

براي ديدن متن كامل اين مقاله به دسته بندي مقالات بخش ساير مطالب مراجعه شود.

زمان ارسال 8:34 صبح | نظرات (0)

۱ آذر ۱۳۹۵

مطلب شماره 326- پاييز 1395- مجله شماره 118

نخستين مترجم زبان فارسي - يكصدمين سال ميلاد قاضي بزرگ

احمد احمديان

 مرداد ماه امسال مصادف است با يكصدمين سال تولد قاضي بزرگ و «شيرآهن كوه مرد» ترجمة ايران. آفرينشگر بيبديل قلمرو ترجمة ادبيات داستاني استاد محمد قاضي در 12 مرداد 1292 هجري شمسي در شهر شور و شرر، علم و عمل و فرهنگ و هنر، «مهاباد» (ساوجبلاغ آن زمان) چشم به جهان گشود و در 24 در ماه سال 1376 در 84 سالگي در بيمارستان مهر «تهران» ديده از جهان فروبست. پيكر او در روز يكشنبه 28 دي ماه 1376 در ميان خيل عظيمي از مشتاقان و دوستداران و مريدانش، كه بالغ به دههزار نفر بودند، با تجليل فراوان مشايعت و بدرقه شد و در مقبرهالشعراي مهاباد و در جوار استاد «ههژار» ـ مترجم نامي «قانون» ابوعليسينا ـ و استاد «هيمن» ـ غزلسراي نامدار كرد ـ به خاك سپرده شد. محمد قاضي فرزند ميرزا عبدالخالق قاضي، امام جمعة وقت مهاباد و از خانوادة معروف «قاضي» مهاباد است. او در چهار سالگي پدرش را از دست داد و مادرش به همسري يكي از خوانين سقز به نام محمودبيگ كيخسروي درآمد.پس از آن، چندي در روستاي «سريلآباد» و «چاغرلو» زندگي كرد. در نه سالگي به مهاباد رفت و «قاضي علي» پدر «قاضي محمد» شهير سرپرستي او را عهدهدار شد...

براي ديدن ادامه اين مطلب به دسته بندي مقالات بخش تاريخ ادبيات مراجعه شود.

زمان ارسال 9:53 صبح | نظرات (0)

مقاله شماره 326- پاييز 1395- مجله شماره 118

نقدي بر مقالة «تأمل و درنگي بر دو بيت» فصلنامة آموزشي رشد زبان و ادب فارسي بهار 1393، از حسين صحراگرد

عباس زيدآبادينژاد

چكيده

نگارنده با تأمل بيشتر بر بيت اول مقاله، با ذكر دلايل و شواهد دريافته است كه واژة «غمي» علاوه بر دو معني «ناراحت و غمگين و خسته» كه نويسندة مقاله آورده است معاني ديگري همچون «ترسان» و «خشمگين» در داستان رستم و سهراب و «زخمي و مجروح» در ديگر داستانهاي شاهنامه دارد.

كليدواژهها: شاهنامه، غمي، نقد نقد

براي ديدن متن كامل اين مقاله به دسته بندي مقالات بخش ادبيات حماسي مراجعه شود.

 

زمان ارسال 9:29 صبح | نظرات (0)

۲۴ آبان ۱۳۹۵

مقاله شماره 325

برخي ديدگاه هاي دستور نويسان- نقش دستوري در دستور زبان

 شيوا بهلولي

چكيده

نظر به اینکه عنوان پژوهش حاضر، بررسی و مقایسة انتقادی نقش دستوری در دستور زبان فارسی است، پژوهشگر به مقایسة نقشها و حالتهای کلمه در ساختار جمله و مقایسة دیدگاه دستورپژوهان در اینباره پرداخته و کلیة نقشهای دستوری را، که در کتب دستور به آنها اشاره شده، به ترتیب اجزای کلام مورد مقایسه قرار داده است. دستورنویسان معاصر معتقدند برای تعیین نوع کلمه ابتدا باید نقش کلمه در جمله مشخص شود، زیرا برخی از انواع کلمه مانند صفت و قید تا در ساختار جمله قرار نگیرند و نقش آنها تعیین نشود، تعیین نوع کلمة آنها، به آسانی میسر نیست. بنابراین دستورنویسان معاصر بر پایة نظریات زبانشناسی به نقش و حالات کلمات در ساختار جمله توجه بیشتری نشان دادهاند و به مباحث آواشناسی و معناشناسی (ژرف/ساخت و روساخت واژهها) بر پایة نظریة گشتاری نیز توجهی ویژه نشان دادهاند.

 کلیدواژهها: نقشهای دستوری، زبانشناسی

براي ديدن متن كامل اين مقاله به دسته بندي مقالات بخش زبان فارسي مراجعه شود.

زمان ارسال 12:43 عصر | نظرات (0)

مقاله شماره 324

نگاهي تازه به زمان آينده

   حبيبالله جمشيدينژاد

چكيده

در كتابهاي دستور زبان فارسي دورة متوسطه كوشش ميشود كه بر مبناي نظرية ساختگرايي، فارسي نوشتاري امروز توصيف و قضاياي دستوري تحليل گردد. از آنجايي كه در دستور ساختاري توصيفها بر اساس ساخت و صورت است و در توصيف، مقولة دستوري معنا تا حد زيادي كنار گذاشته ميشود، در اين مقاله تلاش ميگردد تا نشان دهيم زمان آينده يك ساخت و صورت منفرد ندارد بلكه طيفي از گونههاي مختلف فعل است كه براي زمان آينده بهكار ميرود.

 كليدواژهها: فعل اصلي، فعل كمكي، زمان آينده

براي ديدن متن كامل اين مقاله به دسته بندي مقالات بخش زبان فارسي مراجعه شود.

زمان ارسال 10:39 صبح | نظرات (0)

مقاله شماره 323

متمم و گونه‌هاي آن در زبان و ادب فارسي - با تأكيد بر گونههاي نادرِ متمم در دستور تاريخي

علياصغر فيروزنيا

چكيده

دستور تاريخي، يكي از شاهكليدهاي فهم متون ادبي است. مؤلفان كتاب زبان فارسي 3 (ويژة علوم انساني) در مبحث دستور تاريخي تنها به يك گونة نادر متمم پرداختهاند. بررسي كاملترِ گونههاي متمم ما را در شناخت متون ادب فارسي ياري ميرساند. در اين نوشتار، گونههاي مختلف متمم با مثالهايي مطرح گرديده است.

 كليدواژهها: متمم، دستور تاريخي، حرف اضافه، گروه اسمي

براي ديدن متن كامل اين مقاله به دسته بندي مقالات بخش زبان فارسي مراجعه شود.

زمان ارسال 10:08 صبح | نظرات (0)

مقاله شماره 322

شرح بيت جهان جمله فروغ روي حق دان حق‌اندر وي ز پيدايي است پنهان (شيخ محمود شبستري)

زهرا شعاعي

چكيده

شيخ سعدالدين محمودبن عبدالكريمبن يحيي شبستري يكي از عرفا و شعراي قرن هشتم و نهم است. از مشهورترين آثار او «گلشن راز»  است كه در پاسخ به سؤالات اميرحسين هروي سروده شده است. بيتي كه در عنوان آمده است از اين منظومة صوفيانه است كه جنبة تعليمي دارد و در كتاب فارسي كلاس هفتم و نهم بهكار رفته است. در اين مقاله به شرح و تفسير بيت مذكور پرداخته شده است تا با ديدگاه اين عارف بزرگ آشنا شويم و با فهم معني بيت بتوانيم مفهوم آن را براي فراگيران به زبان سادهتري بيان كنيم.

 كليدواژهها: محمود شبستري، گلشن راز، بيت، شرح و تفسير.

براي ديدن متن كامل اين مقاله به دسته بندي مقالات بخش ادبيات عرفاني مراجعه شود.

زمان ارسال 9:58 صبح | نظرات (0)

مقاله شماره 321

تنوع‌بخشي در فرايند تدريس

  دكتر عليرضا غلاميبادي

چكيده

كلاس درس و نود دقيقه نشستن بر روي نيمكتهايي از جنس چوب و آهن، هر نوآموز جوياي علم و دانش را ناخواسته به ورطة خستگي ميكشاند. در چنين حالتي درس و آموزههاي معلم چون زهر هلاهلي ميماند كه قطرهقطره در كام تشنگان علم و دانش فرو ميچكد. در تنگناهايي از اين نوع ميتوان از ادبيات، سرگرمي و معماهاي آن بهره جست، طراوت و شادابي را به كلاس و دانشآموزان بازگرداند و از مدت زمان تخصيصيافته براي استراحت، ميتوان با بيان بيت شعري بس نغز و جذاب و معماهايي ظريف و نكتهدار اذهان را تشحيذ نمود و دانشآموزان را از پيچيدگي مطالب درسي و فشردگي ساعات تدريس، كه بر گردة آنان سنگيني ميكند، رهايي داد. نگارنده با توجه به سوابق و تجربيات خود در مدارس و دانشگاهها به تعدادي از اين موارد اشاره ميكند، باشد كه مورد توجه دبيران محترم كلية رشتهها قرار گيرد.

 كليدواژهها: معما، تفننهاي ادبي، مادّه تاريخ

براي ديدن متن كامل اين مقاله به دسته بندي مقالات بخش ساير مطالب مراجعه شود.

زمان ارسال 9:36 صبح | نظرات (0)

مقاله شماره 320

تجلي كعبه در تحفه العراقين خاقاني و سفرنامة ناصرخسرو

  دكتر نصرالله امامي،دكتر فرزانه يوسفقنبري، سهيلا فضيلتراد

چكيده

كعبه مقدسترين معبدِ الهي است با داشتن عمري به درازاي حيات اين جهان، كه همچون نگيني بر تارك هستي ميدرخشد.  اين بناي ارزشمند و آيين مقدّس آن در شعر و ادب فارسي جايگاهي ويژه و والايي دارد و سخنوران و اديبان، هر يك از زاوية خاص خود و از منظرهاي گوناگون به آنها توجه كرده و يادگارهاي ارزشمندي از خود بهجاي گذاشتهاند. شهرت حج و كعبه و ارزش معنوي آن در نظر شاعران و اديبان ايران، آنچنان بوده و هست كه از آنها در قالب تشبيه، استعاره و ديگر صُوَرِ خيال، تصويرهايي بديع آفريدهاند. در اين مقاله تجلّي كعبه در تحفئالعراقين خاقاني و سفرنامة ناصرخسرو مورد بررسي قرار گرفته و سعي شده است تا بازتاب كعبه و تصاوير و توصيفات مرتبط با آن در اين متون نشان داده شود.

 كليدواژهها: ناصرخسرو، خاقاني، سفرنامه، تحفئالعراقين، كعبه

براي ديدن متن كامل اين مقاله به دسته بندي مقالات بخش ادبيات غنايي مراجعه شود.

زمان ارسال 9:07 صبح | نظرات (0)

مقاله شماره 319

آيندة معنايي و آيندة ساختاري در نحو زبان فارسي - نقدي بر بحث زمان آينده در كتابهاي زبان فارسي (1، 2، 3) متوسطه

حبيب‌الله جمشيدي‌نژاد

چكيده

در اين مقالة تحليلي به موضوع زمان آينده و tense يعني رابطة بين شكل و صورت فعل با زمان عمل يا حالتي كه توصيف ميكند پرداخته ميشود. با توجه به اينكه توصيف زبان فارسي نوشتاري امروز و خصوصاً دستور زبان آن بر پاية نظرية علمي ساختگرايي نوشته ميشود به دليل تأكيدي كه اين نظريه بر ساخت و صورت ميكند نميتواند آيندة معنايي را در نحو زبان فارسي توجيه كند هر چند كه در توضيح و تحليل آيندة ساختاري موفق باشد. ما ضمن تفاوت قائل گرديدن ميان دو مقولة آيندة معنايي و آيندة ساختاري به تناقض در توضيح مطالب مربوط به زمان فعل، خصوصاً آينده در كتابهاي زبان فارسي (1، 2، 3) متوسطه و شفاف نبودن آن ميپردازيم تا درك مطلب براي آموزشدهنده و آموزشگيرنده عينيتر، محسوستر و قاعدهمندتر گردد.

كليدواژهها: زمان دستوري، زمان غيردستوري، آينده

براي ديدن متن كامل اين مقاله به دسته بندي مقالات بخش زبان فارسي مراجعه شود.

زمان ارسال 8:36 صبح | نظرات (0)