0 - پیام , 0 - نظر

پیوندهای اصلی

دسته بندی مقالات

آرايه هاي ادبي
ادبيات تعليمي
ادبيات جهان
ادبيات حماسي
ادبيات داستاني
ادبيات عرفاني
ادبيات غنايي
ادبيات معاصر
انواع ادبي
تاريخ ادبيات
زبان فارسي
نقد ادبي
و ساير مطالب

بایگانی پیامها

بایگانی سال ۱۳۹۶

خرداد ۱۳۹۶، (۴)
اردیبهشت ۱۳۹۶، (۲)
فروردین ۱۳۹۶، (۱۳)

بایگانی سال ۱۳۹۵

اسفند ۱۳۹۵، (۱۴)
بهمن ۱۳۹۵، (۱۰)
دی ۱۳۹۵، (۱۳)
آذر ۱۳۹۵، (۳)
آبان ۱۳۹۵، (۷)
مرداد ۱۳۹۵، (۹)
تیر ۱۳۹۵، (۵)
خرداد ۱۳۹۵، (۵)

بایگانی سال ۱۳۹۴

آذر ۱۳۹۴، (۱۱)
آبان ۱۳۹۴، (۸)
مهر ۱۳۹۴، (۳)
شهریور ۱۳۹۴، (۴۲)
مرداد ۱۳۹۴، (۲۲)
تیر ۱۳۹۴، (۲۰)
اردیبهشت ۱۳۹۴، (۲)
فروردین ۱۳۹۴، (۸)

بایگانی سال ۱۳۹۳

دی ۱۳۹۳، (۸)
مهر ۱۳۹۳، (۳)
شهریور ۱۳۹۳، (۱۱)
خرداد ۱۳۹۳، (۸)

بایگانی سال ۱۳۹۲

دی ۱۳۹۲، (۲۱)
مرداد ۱۳۹۲، (۱۵)
تیر ۱۳۹۲، (۴۴)
خرداد ۱۳۹۲، (۲)

بایگانی سال ۱۳۹۱

آذر ۱۳۹۱، (۷)
مهر ۱۳۹۱، (۶)
شهریور ۱۳۹۱، (۱۲)
خرداد ۱۳۹۱، (۱۰)

بایگانی سال ۱۳۹۰

اسفند ۱۳۹۰، (۱۱)
آذر ۱۳۹۰، (۴)
آبان ۱۳۹۰، (۲)
مرداد ۱۳۹۰، (۲۰)

۲۹ خرداد ۱۳۹۶

مقاله شماره 384- فصلنامه شماره 120- بهار 1396

نقد اجتماعی، مهم‌ترین نوع نقد در بررسی متون ادبی

  شیوا حیدری

چکیده

نقد یکی از مهمترین محکها و معیارهای داوری آثار گوناگون اعم از تاریخی، اجتماعی، فلسفی و ادبی است. از جمله عرصههای سنجش این ترازوی دقیق و نکتهسنج، تحلیل آثار ادبی است که عمده آثار یک جامعه را در برمیگیرد. متون ادبی همواره توسط منتقدان بصیر و آگاه مورد ارزیابی قرار میگیرند اما محک نقد اجتماعی به دلیل دو سویه بودن این موضوع و از جهت تأثیر متقابل جامعه بر ادبیات و ادبیات بر جامعه همیشه و در همه حال مورد توجه بوده است. در این جستار به بررسی متون ادبی از دیدگاه نقد اجتماعی پرداخته شده و ادبیات از نظر جامعهشناسی و مسئله اجتماعیات در ادب فارسی مورد تحلیل و بررسی قرار گرفته است. نیز به دو تن از جامعهشناسان ادبیات کلاسیک که موضوعات شعریشان بیشتر مسائل اجتماعی حاد روزگار خویش بوده، توجه شده است. از آن جهت که ادبیات نهتنها عرصة مطالعات زیباشناختی است بلکه کارکرد اجتماعی آن نیز حائز اهمیت است.

 کلیدواژهها: ادبیات، نقد اجتماعی، آثار ادبی

براي ديدن متن كامل اين مقاله به دسته بندي مقالات بخش نقد ادبي مراجعه شود.

زمان ارسال 11:05 صبح | نظرات (0)

مقاله شماره 383- فصلنامه شماره 120- بهار 1396

دردهای آشکار - بررسی و تحلیل نمادهای درد و رنج در شعر حسن حسینی

محمد منفرد

چکیده

یکی از شاعران انقلاب اسلامی و دفاع مقدس که بیشترین دغدغة او صیانت از ارزشهای دینی و اسلامی است، حسن حسینی است. او در آثار خویش حوادث و اتفاقات دینی و مذهبی در طول تاریخ را متذکر شده و با رنگ بیشتر حادثه کربلا و ماجراهایی که بر یاران و فرزندان پیغمبر گذشت در شعر ترسیم کرده است. مقولة درد و رنج بشری را با نگاه ویژة خود در مقایسه با حوادث کربلا به تصویر کشیده و در آثارش مانند «گنجشک و جبرئیل» اتفاقات کربلا و در «همصدا با حلق اسماعیل» حدیث عاشوراییان و جانبازیها را با تصاویر زنده و گویا بیان کرده و با کلمات و عبارات دردناک خوانندگان را با درد و رنج کربلاییان و شهیدان همراه کرده است. نگارنده در این مقاله میکوشد با توجه به مضامین شعر حسن حسینی، معرفتشناسی او و مفاهیم و عوامل ایجاد کنندة درد و رنج و راههای التیام و آن را بررسی و تحلیل کند.

 کلیدواژهها: حسن حسینی، کربلا و شهیدان، شعر معاصر، درد و رنج، شهادت

براي ديدن ادامه مطلب به دسته بندي مقالات بخش ادبيات معاصر مراجعه شود.

زمان ارسال 10:44 صبح | نظرات (0)

مقاله شماره 382- فصلنامه شماره 120- بهار 1396

بررسی جنبه‌های موسیقی در شعر «بهار خرم» درس هفتم ادبیات، سال چهارم رشتة عمومی

   صابر معصومی

چکیده

کلام موزون و آهنگین مبین احساسات و عواطف بشری و نشانگر پیوند دیرینة شعر با موسیقی است. آنچه شعر را از زبان روزمره و متداول متمایز میسازد، توازن و آهنگ است که از آن با نام موسیقی شعر یاد میکنند و موجب تشخّص واژهها در نظام زبان میگردد.عوامل متعددی که موجب تمایز و تشخص واژهها در شعر میشوند از جهات مختلف قابل بررسی هستند؛ گاهی طرز قرار گرفتن واژگان، صامتها و مصوتها در شعر، آهنگی را به وجود میآورد که به آن وزن یا موسیقی بیرونی میگوییم. اهمیت موزون بودن کلام در این است که خواننده را در فضای عاطفی قرار میدهد و تأثیر شگرفی بر مخاطب میگذارد. در واقع، احساس مشترکی که بین شاعر و مخاطب پدید میآید، برخاسته از همین موزون بودن کلام است. گاهی نیز عامل تمایز شعر از زبان روزمره، «ردیف» و «قافیه» است که از آن به عنوان موسیقی کناری یاد میشود. همچنین است به کارگیری برخی از واژهها از لحاظ روابط معنایی نظیر حسن تعلیل، اغراق، تشبیه و... که به موسیقی معنوی منجر میگردد و گاهی نیز واژگان از لحاظ لفظی با یکدیگر ارتباط دارند؛ نظیر جناس، تکرار، تناسب و... که به آن موسیقی درونی میگویند. در این مقاله بر آنیم جنبههای موسیقایی شعر «بهار عمر» را از کتاب سال چهارم دبیرستان -که مشترک برای کلیة رشتههاست- بررسی کنیم.

 کلیدواژهها: موسیقی شعر، شعر حافظ، بهار عمر، موسیقی معنوی، موسیقی کناری

براي ديدن متن كامل اين مقاله به دسته بندي مقالات بخش آرايه هاي ادبي مراجعه شود.

زمان ارسال 10:25 صبح | نظرات (0)

مقاله شماره 381- فصلنامه شماره 120- بهار 1396

تلفیق ادبیات و هنر 

لیلا بابایی دزفولی

چکیده

انسان برای زنده ماندن به خوراک و پوشاک و مسکن نیاز دارد و بعد دیگر نیازهای طبیعی اش، مقتضیات  روحی و روانی اوست. نیاز بشر به خط، نقاشی، شعر و موسیقی و مجسمهسازی برخاسته از همین بعد احساسی است. بر این اساس، و با توجه به نبود انگیزه و علاقه در بعضی از نوجوانان و فرار آنها از دروسی مثل هنر و ادبیات، طی پژوهشي، ابتدا هر دانش آموز با استعدادهایش آشنا شد و سپس، ميان او و قلم الفت و دوستي برقرار گرديد. با همسانسازي و كشف زواياي ارتباطي دانش‌‌ها ميتوان احساس مهجوري و نامأنوسي را كه انسان ملتهب و آشوبزده و عصيانگر عصر ماشينيزم گرفتارش شده است، التيام بخشيد. بنابراين اين بازگرداندن آرامش و نشاط و انگيزه به او بايد به وسايل و راههاي مؤثري دست يافت. يكي از سادهترين راهها تلفيق هنر و ادبيات و استفاده از تأثير رنگ و بيان در تخلية ذهني است.

كليدواژهها:  هنر، ادبيات، اوريگامي، كاريكاتور، توصيف

براي ديدن متن كامل اين مقاله به دسته بندي مقالات بخش ادبيات معاصر مراجعه شود.

زمان ارسال 8:39 صبح | نظرات (0)

۲۵ اردیبهشت ۱۳۹۶

مقاله شماره 380- فصلنامه شماره 120- بهار 1396

تجلی فرهنگ عاشورایی در کتاب‌های ادبیات فارسی متوسطة دورة دوم

راهیله زلفی

چکیده:

در هر جامعه، نظام تعلیم و تربیت یکی از ارکان ارزشمند به‌شمار می‌رود و می‌تواند به عنوان ابزاری در راستای انتقال نگرش‌ها، ارزش‌های فرهنگی، اجتماعی و ... آن جامعه مورد استفاده قرار گیرد. عاشورا به عنوان حقیقتی تاریخی و مذهبی محتوای تازه‌ای به زندگی مسلمانان علی‌الخصوص شیعیان بخشید و تمامی ابعاد آن‌را تحت سیطرة خود درآورد. این حادثة بزرگ عالی‌ترین ارزش‌های انسانی را در خود جای داده است که با شناخت و انتقال آن‌ها می‌توان به جامعه‌ای ایده‌آل دست یافت. یکی از راه‌های گسترش فرهنگ عاشورایی، درج بنیادها و مبانی آن در کتب درسی است؛ زیرا کتاب درسی پرکاربردترین رسانة آموزشی به‌شمار می‌رود. کتاب درسی فرصت ارزشمندی را فراهم می‌آورد که با استفاده از آن می‌توان مفاهیم بلند کربلا را در اختیار نسل جدید قرار داد. در این نوشتار برآنیم که آموزه‌های فرهنگ عاشورایی مندرج در کتب درسی ادبیات دورة متوسطة دوم را بررسی کنیم.

کلیدواژه‌ها: عاشورا، کربلا، امام حسین (ع)، ادبیات متوسطه (۲)

برای دیدن متن کامل این مقاله به دسته بندی مقالات، بخش سایر مطالب مراجعه شود.

زمان ارسال 11:36 صبح | نظرات (0)

مقاله شماره 379- فصلنامه شماره 120- بهار 1396

ريشه‌يابي چند ضرب‌المثل فارسي در متون پهلوي

علي ربيع‌زاده

چكيده

ضرب‌المثل‌ها و متل‌ها يك روزه به‌وجود نمي‌آيند؛ برخي از آن‌ها سال‌ها،‌ برخي سده‌ها و برخي نيز از هزاره‌هاي پيش‌ وجود داشته‌اند. اين ضرب‌المثل‌ها در دل يك جامعه، يك ملت با يك فرهنگ مشترك ‌زاده مي‌شوند و به‌صورت منظوم و منثور وجود دارند. برخي از آن‌ها از فرهنگ عاميانة مردم ناشي مي‌شوند و به مرور زمان شكل مي‌گيرند و ممكن است تنها يك محل يا اقليم خاص را در بر‌گيرند يا درگسترة وسيعي رايج باشند. برخي نيز از درون كتب نظم و نثر مؤلفان مشهور بيرون آمده و زبانزد شده‌اند. در اين مقاله، ردپاي برخي مثل‌هاي فارسي امروز را در متون پهلوي بازمانده از دوران ساساني جست‌وجو مي‌كنيم. روش تحقيق در اين مقاله اسنادي ـ كتابخانه‌اي بر پاية تحليل محتواست. آنچه در پي آن هستيم، مي‌تواند يك ضرب‌المثل عاميانه و ساده و يا يك بيت از شاعري معروف باشد كه در بين عوام مشهور شده است.

كليدواژه‌ها: ريشه‌ها، ضرب‌المثل، فارسي، متون پهلوي

برای دیدن متن کامل این مقاله به دسته بندی مقالات (بخش سایر مطالب) مراجعه شود.

زمان ارسال 10:44 صبح | نظرات (0)

۲۸ فروردین ۱۳۹۶

مقاله شماره 378- فصلنامه شماره 120- بهار 1396

حرم و حريم رضوي درآيينة ادبيات معاصر ايران

علي اكبر امامي

چكيده

اين جستار، با روش كتابخانه‌اي و با انگيزة عرض ارادت به آستان بارگاه ملكوتي امام رضا(ع) نوشته شده است. در مقدمة ضمن بيان تغيير و تحول ادبيات معاصر ايران از مشروطيت تاكنون ـ كه ادبيات معاصر ايران ناميده مي‌شود به سير تكاملي آن در انقلاب اسلامي ايران و تقسيم آن به سه شاخة متفاوت پرداخته شده است سيما آن‌گاه حرم رضوي در اشعار آييني چند تن از شاعران، همراه با زندگي‌نامة مختصري از آنان، كه نشان از ارادتشان به حرم رضوي است، مورد بررسي قرار گرفته است. اشعار رضوي شاعران ادبيات معاصر در سه بعد تقسيم‌بندي شده كه از جملة آن‌ها: اين نگاه عارفانه و فرامادي به اين واژه‌هاست كه در اغلب سروده‌هاي شارعان معاصر مشهود است. شاعران با نگاهي عرفاني و آوردن واژه‌هايي عشق خود را به امام هشتم نشان مي‌دهند. ب) بعد توسل و زيارت؛ برخي از شاعران در اشعارشان به اين امام بزرگوار توسل جسته‌اند و به خوانندگان اشعارشان توسل و زيارت اين امام را مي‌آموزند. ج) بعد طلب شفاعت، كه بسياري از شاعران معاصر با زبان شعر از آن امام شفاعت خواسته‌اند و به همگان اين آموزه را آموزش مي‌دهند. نگارنده در هر قسمت اشعاري از شاعران ياد شده را به‌عنوان شاهد مثال آورد، و در پايان مقاله نيز نتيجه‌گيري كرده است. و در پايان مقاله نيز نتيجه‌گيري كرده است.

 كليدواژه‌ها: شعر آييني حرم رضوي، شعر سپيده، توسل

برای دیدن متن کامل این مقاله، به دسته بندی مقالات ، بخش ادبیات معاصر مراجعه شود.

زمان ارسال 9:54 صبح | نظرات (0)

مقاله شماره 377- فصلنامه شماره 120- بهار 1396

بررسي تاريخ بيهقي از ديدگاه جامعه‌شناسي زبان

دكتر فرشته مؤمني-دكتر احمد غني‌پور ملكشاه-نادر ابراهيميان

چكيده

زبان پديده‌اي اجتماعي است كه با تغيير و تحول در جامعه دچار دگرگوني مي‌شود. ويژگي اجتماعي زبان موجب شده است كه آن با عوامل اجتماعي مرتبط گردد و دگرگوني‌هاي اجتماعي جامعه را در خود منعكس كند. تحولات اجتماعي نسبت به تحولات زباني با سرعت بيشتري صورت مي‌گيرند و زبان نيز تحت تأثير دگرگوني‌ها و تحولات اجتماعي واقع مي‌شود. علمي كه به بررسي گوناگوني‌هاي زبان بر اساس عوامل اجتماعي است. از مؤلّفه‌هاي شاخص در حوزة جامعه‌شناسي زبان مي‌توان به طبقة اجتماعي،‌ تحصيلات، شغل، جنسيت، مذهب، سبك، سن و قوميت اشاره كرد. تاريخ بيهقي به‌عنوان يك اثر تاريخي،‌ اجتماعي و ادبي از ديدگاه جامعه‌شناسي زبان قابل بررسي است. مقالة حاضر ارتباط اين مؤلّفه‌ها را با زبان اين اثر، به روش تطبيقي تحليلي بررسي مي‌كند. مطابق نتايج تحقيق، زبان بيهقي و شخصيت‌هاي شاخص در تاريخ بيهقي تحت تأثير اين مؤلّفه‌ها قرار دارند. افراد، تحت تأثير موقعيت اجتماعي خود و اينكه در چه جايگاهي در دربار قرار دارند و در چه منصب و افراد،‌ تحت تأثير موقعيت اجتماعي خود و اينكه در چه جايگاهي در دربار قرار دارند و در چه منصب و شغلي به كار مشغول‌اند،‌ رفتار زباني متفاوتي دارند. در تاريخ بيهقي، شخصيت‌ها آرام‌اند و رفتارشان آهنگي سنگين دارد. در اين اثر، حضور زن كم‌رنگ است و به ندرت گفت‌وگويي مستقيم بين زنان صورت مي‌گيرد. با اين حال، مي‌توان در رفتار زباني مردان و زنان تفاوت‌هايي را ديد،  اما گاهي جنسيت موجب تفاوت در رفتار زباني آنان نمي‌شود. ذهنيت ديني بيهقي، بسياري از واژگان و عبارت‌هاي ديني و مذهبي را وارد متن كرده است. بيهقي و شخصيت‌هاي شاخص با قرار گرفتن در موقعيت‌هاي گوناگون، رفتار زباني متفاوتي از خود نشان مي‌دهند و به خوبي مي‌توانند احساسات و انديشه‌هاي خودشان را با زبانشان انطباق دهند.

كليدواژه‌ها: جامعه‌شناسي زبان، طبقة اجتماعي، شغل، جنسيت، مذهب، سبك، سن، تاريخ بيهقي

برای دیدن متن کامل این مقاله، به دسته بندی مقالات، بخش زبان فارسی مراجعه شود.

زمان ارسال 9:35 صبح | نظرات (0)

مقاله شماره 376- فصلنامه شماره 120- بهار 1396

تصویرسازي سينمايي حكيم توس در رستم و اشكبوس 

سيد علي‌اصغر طباطبايي‌نيا

چكيده

خداوندگار حماسه با اشراف  كامل بر قابليت‌هاي نمايشي، در گسترة بسيار وسيعي از اشتراكات و توانمندي‌‌هاي سينمايي در مسير بيش باور‌پذيري ذهنيت مخاطبان خود بهره جسته و ادراك هنري آن‌‌ها را جهت رسيدن به تصاوير عيني و بصري- كه جوهرة هنر اوست- ياري نموده است. از ديگر سو، ماهيت مفاهيم عيني و ملموس حماسه باعث مي‌شود كه آن‌، نسبت به مفاهيم عميق و شهودي عرفاني، قابليت نمايشي و به همان نسبت در اقناع‌كنندگي و برانگيختن قوي‌تر بُعد عاطفي، تأثيري مستقيم داشته باشد. تصوير‌سازي‌هاي فردوسي غناي بصري و نمايشي خاصي دارد كه در سينما نيز ردّ پاي آن به وفور يافت مي‌شود. برآيند و شواهد اين مقاله نشان مي‌دهد كه  فردوسي از ماهيت تصويري و سينمايي و ظرفيت‌هاي آن در بيان و تبيين احساس، عاطفه و انديشه، آگاهي در‌خوري داشته و در انتقال تصوير ادبي و ذهنيت هنري خود، با استفاده از ظرفيت و ابزارهاي سينمايي، فراتر از ديد نمايش تئاتري و نقاشي، نسبت به زمان خود، بسيار درخشان و قابل تأمل عمل نموده است. در اين جستار كه با رويكرد كتابخانه‌اي و به روش تحليلي- توصيفي فراهم شده است، ضمن معرفي تصوير و تصوير‌پردازيِ شاعر جان و خرد، استفادة خلاقانه و هنرمندانة او از شگرد‌هاي سينمايي در اين داستان (نما‌پردازي، رنگ، حركت، گفت‌و‌گو، شخصيت‌پردازي، روايت‌گري و پايان‌بندي مناسب) بررسي و نموده مي‌شود.

 كليد‌واژه‌ها: شاهنامه، قابليت سينمايي، تصوير‌سازي، غناي بصري

برای دیدن متن کامل این مقاله به دسته بندی مقالات، بخش ادبیات حماسی مراجعه شود.

زمان ارسال 9:10 صبح | نظرات (0)

مقاله شماره 375- فصلنامه شماره 120- بهار 1396

مقایسه «آیین پهلوانی در آیینة رستم و سمک عیار» - «مقایسه جنگ رستم و اسفندیار با ماجرای سمک عیار و قطران»

رحیم صالحی

چکیده

سرزمین دلیرپرور ایران از دیرباز محل پیدایش و ظهور پهلوانان نامی در طی قرون و اعصار بوده است و هر یک از پهلوانان، آرمان‌ها و آرزوهای خود را در گذر تاریخ جست‌وجو کرده‌اند. گاهی آرمان و کنش پهلوانی آنان پاسخی به دغدغه‌های ملی، وطنی و مذهبی و گاهی در حد به دست آوردن دختر شاه است. برخی مانند رستم را «چرخ بلند» یارایی به بند کشیدن ندارد و برخی چون سمک عیار دشمن را با تدبیر خود می‌فریبد و البته، دست به بند او می‌دهد. نوشتار حاضر به مقایسه و تقابل این آرمان‌ها می‌پردازد.

کلیدواژه‌ها: پهلوان، آرمان، رستم، سمک عیار

برای دیدن متن کامل این مقاله، به دسته بندی مقالات، بخش ادبیات حماسی مراجعه شود.

زمان ارسال 8:59 صبح | نظرات (0)